Theo chuyên gia tài chính Nguyễn Thu Giang, nguyên nhân khiến nhiều người rơi vào khó khăn không nằm ở việc lãi suất tăng, mà xuất phát từ một sai lầm phổ biến ngay từ thời điểm quyết định vay vốn.
Sai lầm lớn nhất: Chỉ nhìn thấy cơ hội, bỏ qua rủi ro
Tại Talkshow "Cách giảm áp lực nợ khi lãi thả nổi tăng cao", bà Nguyễn Thu Giang – Cố vấn tài chính tại Công ty CP Tư vấn Đầu tư và Quản lý gia sản FIT, cho rằng nhiều người vay mua nhà đã sử dụng đòn bẩy tài chính quá cao nhưng lại không xây dựng kế hoạch tài chính đầy đủ trước khi vay.
Theo bà Giang, khi thị trường thuận lợi, nhà đầu tư thường chỉ nhìn thấy những kịch bản tích cực như giá bất động sản tăng mạnh, cổ phiếu sinh lời cao hoặc thu nhập cá nhân tiếp tục tăng trưởng. Trong khi đó, các yếu tố bất định như biến động kinh tế vĩ mô, chiến sự, suy giảm thị trường hay rủi ro nghề nghiệp lại thường bị bỏ qua.
"Chúng ta thường nhìn thấy cơ hội nhiều hơn là rủi ro. Khi đầu tư, mọi người hay tính đến những kịch bản rất tốt nhưng lại không chuẩn bị cho những biến động ngoài khả năng kiểm soát", bà Giang nhận định.
Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều người vay mua nhà giai đoạn 2024-2025 với lãi suất ưu đãi 7-8% rơi vào áp lực tài chính khi lãi suất thả nổi tăng lên mức 10-11%.
Đừng tính lãi suất 10%, hãy dự phòng mức 12%
Theo chuyên gia, thực tế các ngân hàng đều cung cấp cho khách hàng bảng tính dòng tiền vay vốn ngay từ thời điểm giải ngân. Trong đó đã thể hiện rõ các kịch bản lãi suất sau khi hết thời gian ưu đãi.
Người vay hoàn toàn có thể tính toán trước số tiền phải trả nếu lãi suất tăng từ 9% lên 10%, 11% hoặc cao hơn. Tuy nhiên, nhiều người lại bỏ qua bước đánh giá khả năng chịu đựng tài chính trong các kịch bản bất lợi.
"Bởi vì chúng ta đã bỏ qua những khâu tính toán và dự phòng rủi ro ngay từ ban đầu nên mới gặp phải những biến động sau này", bà Giang nhấn mạnh.
Vị chuyên gia cũng khuyến nghị người vay nên xây dựng kế hoạch tài chính với giả định lãi suất ở mức 10-11% và thậm chí dự phòng cho kịch bản 12%, thay vì chỉ dựa vào mức lãi suất ưu đãi trong những năm đầu.
Dấu hiệu đỏ báo hiệu khoản vay sắp khủng hoảng
Theo bà Nguyễn Thu Giang, một khoản vay bắt đầu chuyển từ trạng thái an toàn sang rủi ro khi xuất hiện những dấu hiệu sau:
Thứ nhất, khoản trả nợ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống, buộc gia đình phải cắt giảm các chi tiêu thiết yếu. Thứ hai, sau khi thanh toán nợ gốc và lãi hàng tháng, người vay không còn khả năng tiết kiệm. Thứ ba, chỉ cần mất việc hoặc mất nguồn thu nhập trong khoảng 3-6 tháng là rơi ngay vào khủng hoảng tài chính. Thứ tư, bắt đầu sử dụng các khoản vay ngắn hạn để trả cho các khoản nợ dài hạn, hay còn gọi là tình trạng "giật gấu vá vai".
Đáng chú ý, bà Giang cho rằng riêng dấu hiệu thứ tư đã là tín hiệu báo động đỏ.
"Nhiều người nghĩ rằng việc liên tục xoay xở các khoản vay là khôn ngoan. Nhưng thực tế đây là tình huống rất nguy hiểm bởi các khoản vay ngắn hạn thường có lãi suất cao hơn nhiều so với khoản vay dài hạn", bà nói.
Về tỷ lệ trả nợ an toàn, chuyên gia cho rằng không nên áp dụng cứng nhắc các ngưỡng 30%, 40% hay 50% thu nhập như nhiều người vẫn truyền tai nhau. Theo bà, khả năng trả nợ cần được đánh giá trên cơ sở tổng thể gồm thu nhập, chi tiêu, số người phụ thuộc và đặc biệt là tỷ lệ tiết kiệm của từng gia đình.
“Chỉ nên sử dụng khoảng 80% phần tiền thặng dư hàng tháng để trả nợ, giữ lại 20% còn lại cho quỹ dự phòng hoặc đầu tư vào các tài sản có tính thanh khoản cao”, vị chuyên gia khuyến nghị.
Ví dụ, nếu mỗi tháng còn dư 10 triệu đồng sau khi trang trải chi phí sinh hoạt, khoản trả nợ hợp lý chỉ nên ở mức khoảng 8 triệu đồng. Nếu dư 20 triệu đồng thì nên dành tối đa khoảng 16 triệu đồng để trả nợ.
Theo bà Giang, việc duy trì một khoản dự phòng tài chính là lớp đệm quan trọng giúp người vay ứng phó với những biến động bất ngờ như mất việc, giảm thu nhập hoặc lãi suất tăng cao hơn dự kiến.
Minh Anh - nguoiquansat.vn
Theo Kiến thức Đầu tư
Bình luận
0 Bình luận