20 ngày nữa đến khởi công: Tuyến đường sắt 5,6 tỷ USD do ‘tân binh’ của tỷ phú Phạm Nhật Vượng đầu tư được đề xuất vào gói tín dụng 500.000 tỷ

Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh đang dần hiện rõ hình hài khi vừa được phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường, đồng thời được đề xuất đưa vào chương trình tín dụng ưu đãi quy mô lớn.

Với tổng mức đầu tư lên tới hơn 147.000 tỷ đồng và thiết kế tốc độ 350 km/h, đây được xem là một trong những công trình hạ tầng chiến lược có sức lan tỏa mạnh mẽ tại khu vực phía Bắc trong giai đoạn tới.

Theo phê duyệt của UBND tỉnh Quảng Ninh, dự án do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường cao tốc VinSpeed (thuộc Tập đoàn Vingroup) làm chủ đầu tư, đi qua 4 địa phương gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh.

Tuyến có chiều dài khoảng 120 km, điểm đầu tại khu vực Trung tâm Hội chợ triển lãm Quốc gia (Cổ Loa, Đông Anh, Hà Nội) và điểm cuối tại khu công viên công cộng Tuần Châu (Quảng Ninh).

Toàn tuyến được thiết kế đường đôi, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, điện khí hóa. Tốc độ thiết kế tối đa đạt 350 km/h, riêng đoạn qua Hà Nội được điều chỉnh xuống 120 km/h. Về phân bổ chiều dài, đoạn qua Hà Nội dài khoảng 16 km, Bắc Ninh 32 km, Hải Phòng 33 km và Quảng Ninh khoảng 39 km.

Một điểm đáng chú ý là phần lớn tuyến đường sắt sẽ đi trên cao. Trong tổng chiều dài khoảng 120 km, chỉ khoảng 4 km đi trên mặt đất, còn lại tới 116 km được xây dựng bằng hệ thống cầu cạn và cầu vượt.

Tuyến sẽ băng qua nhiều trục giao thông và sông lớn với 9 cầu vượt sông gồm sông Đuống, sông Thái Bình, sông Kinh Thầy (3 đoạn), sông Đá Vách, sông Sinh, sông Uông và sông Hốt, cùng hàng loạt cầu vượt đường bộ, đường sắt hiện hữu và quy hoạch.

Để hiện thực hóa kết cấu này, dự án dự kiến xây dựng hơn 3.400 trụ cầu trên toàn tuyến. Trong đó, Hà Nội có 455 trụ, Bắc Ninh khoảng 909 trụ, Hải Phòng khoảng 938 trụ và Quảng Ninh khoảng 1.108 trụ. Quy mô kết cấu cho thấy mức độ đầu tư lớn và độ phức tạp kỹ thuật cao của dự án.

Không chỉ dừng lại ở tuyến vận tải, dự án còn hình thành hệ thống hạ tầng đồng bộ với 5 nhà ga gồm Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh. Trong đó, ga Hạ Long Xanh tại Tuần Châu có quy mô lớn nhất, đồng thời là nơi bố trí depot rộng hơn 34 ha. Ngoài ra, một bãi đỗ tàu cũng được xây dựng tại ga Cổ Loa.

Tổng mức đầu tư dự án hiện được xác định khoảng 147.370 tỷ đồng (tương đương hơn 5 tỷ USD), chưa bao gồm khoảng 10.270 tỷ đồng chi phí giải phóng mặt bằng do ngân sách nhà nước đảm nhận.

So với đề xuất trước đó, chi phí đã tăng thêm gần 8.500 tỷ đồng. Trong cơ cấu vốn, nhà đầu tư góp khoảng 22.110 tỷ đồng, phần còn lại hơn 125.000 tỷ đồng sẽ được huy động từ các nguồn khác, chiếm khoảng 85% tổng vốn.

Dự án dự kiến khởi công vào ngày 12/4 tại khu vực xây dựng ga Hạ Long Xanh (phường Tuần Châu và phường Việt Hưng, Quảng Ninh) và đặt mục tiêu hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2028.

Ở góc độ chính sách, UBND tỉnh Quảng Ninh đã đề nghị Bộ Xây dựng xem xét bổ sung dự án vào Chương trình tín dụng đầu tư hạ tầng điện, giao thông và công nghệ chiến lược - gói tín dụng có quy mô tối đa lên tới 500.000 tỷ đồng, do Ngân hàng Nhà nước đề xuất và có sự tham gia của 21 ngân hàng thương mại.

Theo thiết kế, chương trình sẽ triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 2025–2026 dự kiến bố trí khoảng 100.000 tỷ đồng để cho vay ưu đãi, phần còn lại sẽ phân bổ trong giai đoạn 2027-2030 tùy theo tiến độ và nhu cầu vốn. Lãi suất cho vay thấp hơn từ 1% đến 1,5%/năm so với mức bình quân cùng kỳ hạn, thời gian ưu đãi tối thiểu 2 năm kể từ ngày giải ngân.

Việc đề xuất đưa dự án vào chương trình tín dụng ưu đãi được đánh giá là bước đi quan trọng nhằm tháo gỡ bài toán vốn cho một công trình quy mô lớn, đồng thời tạo điều kiện để đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Theo lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội – Quảng Ninh không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách mà còn đóng vai trò là trục kết nối chiến lược giữa trung tâm chính trị - kinh tế Hà Nội với các cực tăng trưởng công nghiệp, cảng biển và du lịch của Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Dự án được kỳ vọng sẽ thúc đẩy liên kết vùng, nâng cao năng lực hội nhập quốc tế, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.

Trong dài hạn, công trình này còn phù hợp với định hướng phát triển không gian kinh tế của Quảng Ninh, góp phần củng cố vai trò trung tâm dịch vụ, du lịch quốc tế và đầu mối giao thương quan trọng của khu vực phía Bắc.

Với quy mô đầu tư lớn, công nghệ hiện đại và cơ chế tài chính đang dần được tháo gỡ, tuyến đường sắt cao tốc này được kỳ vọng sẽ trở thành “cú hích” hạ tầng mới, tái định hình trục phát triển kinh tế liên vùng trong những năm tới.